Arıqlamağın elmi sirri tapıldı: Bağırsaq bakteriyaları beyinə necə təsir edir?
Aralıqlı oruc piylənmədən əziyyət çəkən yetkinlərdə çəki itkisinə kömək edir. Bu pəhriz forması eyni zamanda bağırsaq bakteriyalarının tərkibində və beyin aktivliyində koordinasiyalı dəyişikliklər yaradır.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Science Daily" nəşri məlumat yayıb.
Tədqiqatda orta yaşı 27 olan və piylənmədən əziyyət çəkən 25 könüllü iştirak edib. Onlar 62 gün ərzində aralıqlı enerji məhdudlaşdırma proqramına əməl ediblər:
Birinci mərhələdə: İştirakçılar öz gündəlik minimal kalori ehtiyaclarının yalnız dörddə birini istehlak ediblər.
İkinci mərhələdə: Qadınlar üçün gündə 500 kalori, kişilər üçün isə 600 kalori limit tətbiq olunub.
Proqramın sonunda iştirakçılar orta hesabla 7.6 kq itiriblər ki, bu da onların ilkin bədən çəkilərinin təxminən 7.8%-ni təşkil edib.
Tədqiqat göstərir ki, yüksək yağ tərkibinə malik pəhrizlər insanın "beyin-bağırsaq-mikrobiom" oxunu mənfi istiqamətdə dəyişir. Arıqlama zamanı və sonrasında isə bağırsaq mikrobiomunda və beynin asılılıq yaradan aktivlik bölgələrində müsbət dəyişikliklər müşahidə olunur.
Funksional maqnit-rezonans tomoqrafiyasının (fMRT) köməyilə alimlər iştaha və addiktiv (asılılıq yaradan) davranışdan məsul olan beyin bölgələrində aktivliyin azaldığını qeydə alıblar. Eyni zamanda, iştirakçıların bağırsaqlarında "Faecalibacterium prausnitzii" və "Parabacteroides distasonis" faydalı bakteriyalarının sayı kəskin artıb, zərərli bağırsaq çöpünün nisbəti isə azalıb.
Tədqiqatın həmmüəllifi Yunli Linin sözlərinə görə, anomal bağırsaq mikrobiomu asılılığın formalaşmasında iştirak edən müəyyən beyin bölgələrinə təsir edərək, insanın yemək davranışını tamamilə dəyişdirə bilər.
Təhlillər sübut edib ki, müəyyən mikrobların bolluğu birbaşa beynin sol orbital aşağı frontal girusundakı aktivliklə əlaqəlidir. Bu bölgə arıqlama zamanı icra funksiyası və iradə gücündən məsuldur. Digər bakteriyaların isə diqqət, emosional tənzimləmə və öyrənmədə iştirak edən beyin bölgələri ilə müsbət əlaqədə olduğu müəyyən edilib.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, uğurlu arıqlama mürəkkəb bioloji bir prosesdir. Bu proses yalnız piy qatının əriməsini deyil, həm də mikrobiom və sinir sistemi arasındakı qarşılıqlı təsiri əhatə edir. Doktor Syanonin Van qeyd edib ki, mikrobiom neyrotransmitterlər (kimyəvi siqnallar) ifraz edir ki, onlar da sinirlər və qan axını vasitəsilə beyinə daxil olur. Beyin isə öz növbəsində bakteriyaların tərkibinə təsir edərək insanın yemək vərdişlərini idarə edir.
Əlavə tədqiqatlar, o cümlədən son elmi araşdırmalar təsdiq edir ki, aralıqlı oruc mikrofloranın müxtəlifliyinə birbaşa təsir göstərir. Alimlər gələcəkdə sağlam çəkini uzunmüddətli qorumaq üçün hansı beyin bölgələrinin və bakteriya növlərinin kritik əhəmiyyətə malik olduğunu dəqiq müəyyənləşdirməyi planlaşdırırlar.
