Kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətləri son 14 ilin ən sürətli aylıq artımına yaxınlaşır
Qlobal bazarlarda kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətləri avqust ayında son on ildən artıq müddətin ən kəskin aylıq artımına doğru irəliləyir. Geosiyasi münaqişələr və ekstremal hava şəraiti ərzaq tədarükünə təzyiqi artıraraq qlobal ərzaq inflyasiyası ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.
Fins.az xəbər verir ki, 10 əsas kənd təsərrüfatı məhsulunu izləyən Bloomberg Agriculture Spot Index avqust ayında 13%-dən çox yüksəlib. İndeks 2012-ci ilin iyulundan bu yana ən böyük aylıq artımı qeydə almağa hazırlaşır.
Buğdanın qiyməti üç ilin maksimumuna yüksəlib
Qiymət artımının əsas səbəblərindən biri buğda bazarında yaranan təklif narahatlıqlarıdır.
Buğdanın qiyməti son dövrdə son üç ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Qara dənizdə yerləşən limanlara və gəmilərə qarşı hücumlar dünyanın əsas taxıl ixracatçısı olan regiondan tədarüklərin azalmasına səbəb olur.
Rusiya və Ukrayna birlikdə qlobal buğda ixracının dörddə birindən çoxunu təmin edir. Hər iki ölkə eyni zamanda arpa, qarğıdalı və günəbaxan yağı kimi digər kənd təsərrüfatı məhsullarının da əsas ixracatçılarıdır.
Tədarükün azalması alternativ mənbələrə olan təzyiqi artırır. Analitiklərin fikrincə, Qara dəniz regionundan ixracın əvvəlki səviyyəyə qayıtmaması problemin qısamüddətli logistika çətinliyindən daha uzunmüddətli təklif probleminə çevrilməsinə səbəb ola bilər.
Şəkər və kakao da bahalaşıb
Kənd təsərrüfatı bazarında digər məhsulların qiymətlərində də ciddi artım müşahidə olunur.
Nyu-York birjasında şəkərin fyuçers qiymətləri avqust ayında təxminən 20% yüksəlib. Bu, 2015-ci ildən bəri ən böyük aylıq artım hesab olunur.
Hindistanda ehtiyatların məhdudlaşması və festival mövsümü öncəsi tələbin artması şəkər bazarında qiymət təzyiqini gücləndirib. Qiymət artımını məhdudlaşdırmaq məqsədilə Hindistan hökuməti müəyyən həcmdə rüsumsuz şəkər idxalına icazə verib.
Kakao qiymətləri də təxminən 20% bahalaşıb. Bunun əsas səbəbləri arasında Qərbi Afrikada məhsuldarlıqla bağlı narahatlıqlar və güclənən El-Ninyo hava hadisəsinin gələcək məhsullara mümkün təsiri göstərilir.
Ekstremal hava şəraiti də tədarükə təsir edir
ABŞ və Avropada yay aylarında müşahidə olunan yüksək temperatur qarğıdalı məhsuldarlığı ilə bağlı riskləri artırıb.
Eyni zamanda, güclənən El-Ninyo hadisəsinin gələn il kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına mənfi təsir göstərə biləcəyi gözlənilir. Bu isə artıq qiymətləri yüksələn məhsullar üzrə əlavə təklif riskləri yaradır.
Ərzaq inflyasiyası riski artır
Kənd təsərrüfatı məhsullarının bahalaşması hələ dərhal supermarket qiymətlərinə tam şəkildə əks olunmaya bilər. Lakin enerji və nəqliyyat xərclərinin artması ilə birlikdə bu proses ərzaq inflyasiyası riskini gücləndirir.
Müharibələr nəticəsində yanacaq və gübrə tədarükündə yaranan problemlər fermerlərin istehsal xərclərini də artırır. Nəticədə buğda, şəkər və digər xammal məhsullarında qiymət artımı gələcəkdə çörək, ət və süd məhsulları kimi gündəlik istehlak mallarının qiymətlərinə də təsir göstərə bilər.
Analitiklərin fikrincə, geosiyasi risklər, hava şəraiti və ixrac məhdudiyyətləri eyni vaxtda davam edərsə, qlobal ərzaq bazarında qiymət təzyiqi daha uzun müddət qala bilər.
