Zəfərdən suverenliyə uzanan tarixi yol - ŞƏRH
Konstitusiya və suverenlik dövlətin hüquqi varlığını müəyyən edən bir-birini tamamlayan anlayışlardır.
Suveren dövlətin davamlı fəaliyyətinin əsas şərtlərindən biri möhkəm hüquqi və institusional sistemin mövcudluğudur. Bu baxımdan Konstitusiya ilə suverenlik arasında qarşılıqlı əlaqə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkili və fəaliyyətinin hüquqi çərçivəsini müəyyən edən əsas sənəddir. Suverenlik isə dövlətin öz ərazisində ali hakimiyyətə malik olmasını ifadə edir. Bu iki anlayışın birlikdə nəzərdən keçirilməsi dövlətçilik modelinin mahiyyətini daha aydın göstərir. Azərbaycanın müasir tarixində ərazi bütövlüyü və suverenliyin təmin edilməsi məsələləri uzun müddət dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olub. 2020-ci ildə əldə edilən nəticələr ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ yaradıb. 2023-cü ildə baş verən hadisələr isə dövlət hakimiyyətinin bütün ölkə ərazisində bərpa olunması ilə bağlı yeni mərhələ formalaşdırıb.
Bu proseslərdən sonra suverenliyin hüquqi və institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiya və suverenlik dövlətin hüquqi varlığını müəyyən edən bir-birini tamamlayan anlayışlardır. Suverenliyin möhkəm olması dövlətin öz ərazisində qanunların icrasını təmin etmək imkanlarını artırır. Konstitusiyanın aliliyi isə dövlət hakimiyyətinin fəaliyyətinin hüquqi çərçivədə həyata keçirilməsinə əsas yaradır. Bu baxımdan suverenliyin bərpası dövlət quruculuğunun son mərhələsi deyil. Əksinə, tam suverenlik dövlət qarşısında yeni vəzifələr formalaşdırır. Bu vəzifələr sırasında hüquqi institutların səmərəli fəaliyyəti, sabitliyin qorunması və sosial-iqtisadi inkişafın təmin edilməsi mühüm yer tutur.
Bu yanaşma suverenliyin yalnız siyasi və hərbi nəticə olmadığını göstərir. Suveren dövlət öz ərazisində idarəetmə, hüquq, iqtisadiyyat və sosial siyasət sahələrində tam məsuliyyət daşıyır. Buna görə suverenliyin qorunması yalnız dövlət strukturlarının deyil, bütövlükdə cəmiyyətin də uzunmüddətli məsuliyyətidir. Konstitusiya bu məsuliyyətin hüquqi əsaslarını müəyyən edən başlıca sənədlərdən biridir. Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi də bu dəyərlərin ictimai yaddaşda möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. 20 Sentyabrın qeyd olunması müasir dövlətçilik tarixinin mühüm mərhələsinin xatırlanmasına imkan verir.
Orxan Rüstəmov
Neftçala rayonu
